Onze advocaten wetenschappelijke integriteit hebben veel ervaring met vragen over de integriteit van wetenschappers en wetenschappelijk onderzoek. Zij staan zowel wetenschappers, bedrijven als klagende partijen bij in (interne) procedures over integriteitsvraagstukken en adviseren hen over hun positie. Omdat onze advocaten zowel klagers als beklaagden bijstaan, weten zij hoe het is om aan beide kanten te staan en zijn zij in staat uw belangen optimaal te behartigen. Ook komt hun kennis en expertise over reputatiemanagement vaak goed van pas omdat wetenschappelijke integriteitszaken vaak (pers)gevoelig zijn.

Onze advocaten zijn vaak  bij (interne) procedures betrokken voor gerenommeerde universiteiten en hun werknemers, zoals docenten, onderzoekers, promovendi (PhD’ers) en hoogleraren. Hierdoor hebben zij veel kennis verzameld over wetenschappelijke integriteit binnen verschillende wetenschappelijke disciplines, waaronder geneeskunde, (fiscaal) recht, (technische) natuurkunde.

Indien u te maken heeft met een kwestie over wetenschappelijke integriteit of andere juridische vraagstukken over integriteit in de academische wereld, dan zetten wij onze ervaring in om u van dienst te zijn.

 

Wat is wetenschappelijke integriteit?

Met wetenschappelijke integriteit wordt gedoeld op de manier waarop wetenschappers zich houden aan de algemene professionele wetenschappelijke beginselen (uitgangspunten) voor integer onderzoek. Er bestaan veel verschillende wetenschappelijke integriteitsregels, die een uitwerking zijn van deze beginselen.

Voorbeelden van schendingen van de wetenschappelijke integriteit zijn:

  • Het plegen van plagiaat
  • Het vervalsen of manipuleren van onderzoeksgegevens
  • Het niet transparant zijn over commerciële belangen
  • Het niet of juist onterecht vermelden van de auteur van een onderzoek
  • De zorgplicht van onderzoeksinstellingen (zoals universiteiten en hoge scholen)
  • Het misbruiken van een wetenschappelijke (machts)positie
  • Het onrechtmatig uitoefenen van of aanspraak maken op intellectuele eigendomsrechten (bijv. auteursrecht en octrooirecht)

De samenleving moet erop kunnen vertrouwen dat wetenschappelijk onderzoek, dat bijvoorbeeld is opgeschreven in een proefschrift, integer is. Maar in de praktijk is dit niet altijd voldoende gewaarborgd. Met wetenschappelijk onderzoek en academisch onderzoek op universiteiten is vaak internationale prestige en subsidiegeld gemoeid, wat de wens om te publiceren en te ‘scoren’ groot maakt. Dat brengt het risico met zich mee dat wetenschappers de grenzen van de wetenschappelijke integriteit oprekken of daar zelfs overheen gaan.

Tegelijkertijd kan het in twijfel trekken van iemands wetenschappelijke integriteit, zeer schadelijk zijn voor de (academische) reputatie van een onderzoeker.

Dit terwijl de professionele integriteitsnormen niet in alle academische instellingen en onderzoeksgebieden even duidelijk zijn opgeschreven of eenduidig worden toegepast.

 

Wat is de Nederlandse gedragscode wetenschappelijke integriteit?

In 2018 is een nieuwe algemene Nederlandse gedragscode wetenschappelijke integriteit opgesteld. Deze gedragscode is door alle universiteiten onderschreven en vanaf 1 oktober 2018 van kracht. In de code zijn een aantal concrete normen uitgewerkt aan de hand van de vijf principes die de grondslag vormen van integer onderzoek:

  • Eerlijkheid
  • Zorgvuldigheid
  • Transparantie
  • Onafhankelijkheid
  • Verantwoordelijkheid

De Nederlandse gedragscode wetenschappelijke integriteit is opgesteld op gezamenlijk initiatief van onder andere de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk onderzoek (NWO), het Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW) en de Vereniging van Universiteiten (VSNU).

In de Nederlandse gedragscode wetenschappelijke integriteit zijn de vijf principes van wettelijke integriteit beschreven en uitgewerkt. Daarnaast zijn bepalingen openomen over goede onderzoekspraktijken, zorgplichten van (onderzoeks)instellingen en de gevolgen van het niet naleven van deze normen (maatregelen en sancties).

Naast de Nederlandse gedragscode wetenschappelijke integriteit bestaat ook een Europese gedragscode voor wetenschappelijke integriteit.

In veel gevallen maakt de betrokken universiteit ook gebruik van een eigen klachtenregeling wetenschappelijke integriteit. Hierin staat onder meer de procedure die de Commissie Wetenschappelijke Integriteit van de betreffende universiteit doorloopt beschreven en de wijze waarop een klager een klacht over een integriteitsschending moet melden.

 

Hoe verloopt een procedure bij integriteitsschendingen?

Als er een vermoeden bestaat van een integriteitsschending, dan kan een klacht worden ingediend bij de onafhankelijke Commissie Wetenschappelijke Integriteit (CWI) van de universiteit waar de onderzoeker is aangesloten. Deze commissie onderzoekt de klacht in een vertrouwelijke procedure en komt tot een advies aan het College van Bestuur van de Universiteit. Het College van Bestuur stelt met inachtneming van dit advies een aanvankelijk oordeel vast.

Wanneer de klager of betrokkene het niet eens is met dit aanvankelijke oordeel, kan hij of zij de zaak voorleggen aan het Landelijk Orgaan Wetenschappelijke Integriteit (LOWI). Het LOWI brengt dan een onafhankelijk advies uit, waarna het betrokken College van Bestuur een definitief oordeel geeft en daar consequenties aan verbindt.

De regels waaraan het wetenschappelijke handelen van onderzoekers wordt getoetst is een vorm van zelfregulering. Dit houdt in dat de regels door de universiteiten zelf zijn ‘opgelegd’ in plaats van door de wetgever.

De gedragscodes over wetenschappelijke integriteit en (interne) procedures zijn dan ook niet bij veel advocaten bekend. Le Poole Bekema is één van de weinige kantoren in Nederland die zich mede specialiseert in dit rechtsgebied.

De advocaten van ons kantoor hebben bij zowel het CWI als het LOWI al meerdere procedures gevoerd en weten daarom hoe zij u het beste kunnen bijstaan en assisteren.

 

Le Poole Bekema

Le Poole Bekema adviseert en procedeert regelmatig over mediagevoelige integriteitsvraagstukken in wetenschappelijke of academische context. In het bijzonder wanneer sprake is van (mogelijke) reputatieschade. De advocaten van Le Poole Bekema staan zowel partijen die beschuldigd worden van integriteitsschendingen bij als partijen die vinden dat iemand een integriteitsschending hebben gepleegd.

Anne Bekema staat regelmatig wetenschappers bij in procedures bij de rechter, het CWI of het LOWI. Daarnaast heeft zij veel ervaring met de Nederlandse en internationale normen voor het verrichten en publiceren van wetenschappelijk onderzoek en het begeleiden van onregelmatigheden binnen een onderzoeksgroep.